Co to jest obrzęk tłuszczowy (lipidowy)?

Obrzęk lipidowy jest przewlekłym zaburzeniem dystrybucji tłuszczu, charakteryzującym się symetryczną proliferacją podskórnej tkanki tłuszczowej.

Przypuszczalnie obrzęk tłuszczowy jest wywoływany przez procesy hormonalne i dotyczy przede wszystkim kobiet. Znany jest też pod nazwą bryczesów, ponieważ najczęściej dotyczy nóg w obszarze ud. Ale kumulacja tłuszczu jest również możliwa wokół bioder i ramion. Zwykle obrzęki tłuszczowe nie tworzą się na kostkach, stopach i dłoniach.

W obrzęku lipidowym proporcje ciała są zaburzone. Najczęściej tułów jest bardzo szczupły, podczas gdy uda (najczęściej) powiększają swoją objętość. W skrajnych przypadkach coraz więcej tkanki tłuszczowej narasta też niżej tworząc obrzęk nad rzepką lub wokół kolana.

Diagnoza obrzęku tłuszczowego

Obrzęk tłuszczowy najczęściej rozpoczyna się pod koniec okresu dojrzewania, narasta podczas ciąży lub podczas menopauzy. Podatność na obrzęk tłuszczowy wydaje się być dziedziczna.

Widoczne objawy obrzęku lipidowego:

  • nierówny przyrost tkanki tłuszczowej,
  • symetryczne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, po stronie prawej i lewej,
  • nieproporcjonalny kształt ciała,
  • ręce, stopy, górna część tułowia pozostaje bez obrzęku,
  • ból odczuwany przy dotyku,
  • skłonność do siniaków, które mogą powstać nawet po delikatnym uderzeniu, czy bez wyraźnej przyczyny,
  • nierówna powierzchnia skóry,
  • skórka pomarańczowa / cellulitis,
  • skłonność do pajączków na nogach, szczególnie po zewnętrznej stronie ud,
  • często brak widocznych sukcesów w problematycznych miejscach mimo uprawiania sportu zdrowego, zdrowego odżywania się lub stosowania diety.

Wiele kobiet z obrzękiem tłuszczowym uważa za trudne i kłopotliwe omawianie swoich objawów z lekarzem. Obawiają się oskarżeń o nieprzestrzeganie diety o otyłość.

Obrzęk tłuszczowy ma tendencję do progresji, dlatego ważne jest, aby uzyskać wczesną diagnozę i szybko wdrożyć działania zapobiegające pogorszeniu się objawów.

Stadia obrzęku lipidowego

Obrzęk lipidowy rozwija się przechodząc przez kilka etapów. Progresja jest powolna i może trwać latami. Zwłaszcza na początku wiele dotkniętych tą chorobą kobiet jest błędnie przekonanych, że po prostu przybiera na wadze.

  1. W pierwszym etapie podskórna tkanka tłuszczowa nieznacznie się pogrubia, a wciąż gładka powierzchnia skóry tworzy cienką, lekko pofałdowaną skórę. Zwykle nie występuje nadwaga, ale w ciągu dnia może narastać niewielki obrzęk, szczególnie zauważalny wieczorem, który ustępuje po nocnym wypoczynku. Im dalej postępuje choroba, tym bardziej zmienia się wygląd skóry.
  2. W drugim etapie pojawią się na skórze niekształtne zgrubienia i widoczne są wgniecenia. Rozmiar dotkniętych obrzękiem części ciała również powiększa się.
  3. W trzecim etapie proliferacja podskórnej tkanki tłuszczowej powoduje powstawanie dużych nawisów skórnych i tłuszczowych. Gdy obrzęk obejmuje całe nogi, tkanka tłuszczowa może pokrywać także kostki.

Z upływem czasu rozrost tkanki tłuszczowej powoduje powstanie także obrzęku limfatycznego. Postępuje niewydolność układu limfatycznego i pojawia się obrzęk poniżej kostek i w obrębie stóp.

Metody leczenia obrzęku tłuszczowego

Uważa się, że obrzęk tłuszczowy wtórnie powoduje nadmierne gromadzenie się limfy i powstanie obrzęku limfatycznego. Naczynia krwionośne odżywiające tkankę tłuszczową u osób z obrzękiem tłuszczowym są kruche i nieszczelne, podobnie – małe naczynia limfatyczne. Tkanka tłuszczowa staje się podatna na gromadzenie płynu. Słaba elastyczność skóry niedostatecznie uciskająca tkankę podskórną dodatkowo zwiększa tę tendencję.

Z drugiej strony postępującą niewydolność układu limfatycznego i związane z tym stany zapalne sprzyjają rozrostowi tkanki tłuszczowej. Koło się zamyka. Obrzęk tłuszczowy to nie tylko nieprawidłowe odkładaniu się tłuszczu, ale także patologiczna akumulacji limfy.

Choroba postępuje jeśli nie jest odpowiednio leczona.

Kompresjoterapia

Noszenie specjalnej płaskodzianej odzieży kompresyjnej jest najskuteczniejszym sposobem spowolnienia lub zapobiegania pogorszeniu objawów. Kompresjoterapia pomaga w zapobieganiu progresji choroby, ale absolutnie nie zmniejszy ilości tkanki tłuszczowej, która już jest obecna.

Kompresja jest najskuteczniejsza, gdy jest stosowana każdego dnia i jest wskazana nawet we wczesnych stadiach obrzęku.

Terapia kompresyjna może również zmniejszyć ból poprzez podtrzymywanie uciskiem z zewnątrz miękkich tkanek i stawów. Poprawia też wygląd kończyn poprzez repozycjonowanie luźnych nawisów skóry i tym samym zwiększa mobilność pacjenta.

Efekt kompresjoterapii jest potęgowany, gdy łączona jest z manualnym drenażem limfatycznym.

Manualny drenaż limfatyczny

To specjalny rodzaj masażu. Terapeuta stosuje specjalne delikatne i powolne techniki chwytania, ruchy okrężne i przepychania. Drenują one tkanki z zalegającej chłonki i przynoszą ulgę. Badania pokazują, że manualny drenaż limfatyczny ma także działanie przeciwbólowe. Jest najbardziej skuteczny, gdy po nim następuje bandażowanie lub zakładana jest odzież kompresyjna. Podobnie jak kompresjoterapia, nie zmniejsza ilości istniejącej tkanki tłuszczowej.

Manualny drenaż limfatyczny ma niewielkie zastosowanie w zmniejszaniu obrzęku we wczesnych przypadkach obrzęku tłuszczowego, gdzie nie obserwuje się nadmiernej akumulacji płynu. W tej fazie obserwuje się jego działanie przeciwbólowe i poprawia samopoczucie pacjentek.

Terapia ruchem

Ćwiczenia fizyczne pobudzają przepływ chłonki, zmniejszają ilość zalegającego płynu i redukują tkankę tłuszczową, sprzyjając utrzymaniu właściwej masy ciała. Uwalniane są hormony szczęścia, a hormony stresu są rozkładane.

Nie chodzi o ćwiczenia ukierunkowane na budowę masy mięśniowej, a o ćwiczenia o niskim stopniu intensywności. Dobrze do tego nadają się na przykład: Nordic Walking, spacery, turystyka, joga, pływanie, aquajogging lub aquacycling.

Podczas wykonywania ćwiczeń należy korzystać z kompresjoterapii.

Osoby z obrzękiem tłuszczowym powinny unikać długich okresów przebywania w pozycji siedzącej lub stojącej.

Dieta

Utrata wagi nie ma wpływu na zmniejszenie obrzęku tłuszczowego. Jednak pacjenci z nadwagą powinni schudnąć, ponieważ otyłość zaostrzy objawy obrzęku tłuszczowego i obrzęku limfatycznego. W rzeczywistości, skrajna otyłość może nawet być przyczyną obrzęku limfatycznego. Nadmierne nagromadzenie tłuszczu sprzyja dodatkowemu gromadzeniu się płynu, co przyczynia się do przeciążenia układu limfatycznego i wynikającego z niego progresji obrzęku tłuszczowego i limfatycznego.

Liposukcja

Chirurgiczne usuwanie tkanki tłuszczowej może być rozważana przez pacjentów szczególnie, gdy obrzęk utrudnia poruszanie się. Chirurgia nie jest lekarstwem i nie zapobiegnie dalszemu odkładaniu się tłuszczu. Wielu pacjentów powróci do pierwotnego stanu w ciągu kilku lat.  Wiąże się też z ryzykiem powikłań, w tym z uszkodzeniem układu limfatycznego. Dlatego powinna być rozważana w ostateczności i po jej wykonaniu muszą być stosowane w dalszym ciągu metody terapii opisane powyżej.

Źródło: Centrumflebologii.pl – Flebolog